Door David

Afgelopen weken memoreerden we in enkele artikelen de grote daden van en mooie herinneringen aan Jan Timman. Nu weer eens aandacht voor de enige Nederlandse wereldkampioen die we ooit gehad hebben, Dr. Max Euwe. Hij verwierf zijn wereldtitel in 1935 door in een tweekamp de Rus Aleksandr Aljechin te verslaan. Euwe, geboren in 1901, heeft tot zijn laatste levensjaar in 1981 geschaakt.

De laatste officiële partij speelde hij met zwart tegen René Moonen in 1981. René Moonen, toen 38 jaar is inmiddels ook 83 en speelt nog altijd actief in de 2^e klasse  KNSB voor Eindhoven 1.

In deze partij tegen Euwe leek Moonen een winnende aanval te hebben. Zie diagram 1. Moonen speelde de schijnbaar winnende zet 36. Txg7, die, afhankelijk van de reactie van zwart, op wel vier manieren mat dreigt. Zou Euwe deze laatste wedstrijd van zijn schaakcarrière verliezen?

Afgelopen maandag stond de stelling op het demonstratiebord met de vraag: Met welke zet wint Euwe deze partij? Veel van de aanwezige clubleden vonden de oplossing, het verbluffende 36. Dxg3+!!
Euwe moet deze zet al enkele zetten eerder gezien hebben, want hij was onbekommerd op pionnenjacht gegaan op de damevleugel (vandaar die meerderheid daar), terwijl Moonen zijn zware stukken in stelling bracht. Euwe had met de voorgaande zet 35… Td2 een valstrik in de stelling had gebracht. Na 36. Txg7 speelde hij dus 36. Dxg3+!!

Er volgde het gedwongen 37. Dxg3 Txg7 (diagram 2), en nu staat zwart gewonnen. Wit gaat mat als hij niet de dame voor de twee torens geeft, en dan beslist het grote pionnenovertal van zwart: 38. Db8+ Tg8 39. Db7 Tdg2+ 40. Kh1 Tg1+ 41. Kh2 T8g2+ en nu moet wit de dame ruilen tegen de twee torens en winnen de pionnen van zwart de partij.

Maandag keken we nog het langst naar de variant waarin zwart niet 38… Tg8 speelt maar Kh7. Wit heeft nu een zet de tijd om ruimte voor de koning te maken met h3-h4. Vanuit diagram 2:
38. Db8+ Kh7? 39. h4 Tdg2+ 40. Kh1 (op Kh3 volgt T7g3+ etc) en  nu 40… T2g4! (zie diagram 3). 41. Dh2 helpt niet vanwege Tg1+ etc.

Door Leon

Een analyse van mijn partij tegen Sven, maandag 21 april 2026

   [Date "20 april 2026"]   [Event "Interne competitie SV De Kentering"] [Site "D'n Beer, Rosmalen"] [White "Leon ter Beek"]   [Black "Sven Jansen"]   [Result "0-1"] [ECO "D43"] [Opening "Semi-Slav Defense"]   1. d4 d5 2. c4 c6 3. Nf3 Nf6 4. Nc3 e6 5. Bg5 Be7 6. e3 O-O 7. Bd3 h6 8. Bh4 Nbd7 9. O-O Nh7 { Een verrassende terugzet die wat passief aandoet. Zwart kan hier goed 9... c5 spelen. } 10. Bxe7 Qxe7 { Hier heb ik een tijdje nagedacht over 11. Dc2, maar ik was een beetje bevreesd voor 11... f5. Achteraf blijkt dat dit goed speelbaar is voor wit, maar ik kies voor een opstoot in het centrum. } 11. e4 dxe4 12. Nxe4 Nhf6 13. Qc2 { Een ander kansrijk idee is 13. Pxf6 Pxf6 14. c5 om zo op veld d6 te spelen. } 13... b6 { Zwart wil zijn loper activeren op b7. Een andere manier was 13... e5, met spel in het centrum. } 14. Rfe1 Bb7 15. Rad1 Rfd8 16. Nc3 { Ik besluit de paarden op het bord te houden. Zwarts stel paarden dekt elkaar en heeft niet veel velden. Omdat zwarts positie nogal verkrampt is staan zijn stukken elkaar een beetje in de weg. Afruilen op f6 zou zwart daarom goed uitkomen. } 16... Rac8 { De stellingen zijn ingenomen. Wit heeft meer ruimte, maar hoe daarvan te profiteren? Zwarts stelling heeft geen zwaktes. } 17. Qe2 Kh8 { Een vreemde zet, waaruit ik opmaakte dat zwart niet precies wist wat hij moest doen. De computer beveelt 17... Df8 aan, om uit het schootsveld van de witte dame en toren op de e-lijn te gaan. } 18. Bb1 { Ik trek de loper terug om de d-lijn vrij te maken, zodat d4-d5 een dreiging wordt. } 18... Kg8 { Gek genoeg is deze zet ook de eerste keus van de computer. Zwart heeft nu in feite twee zetten 'gepast'. } 19. a3 { Ontneemt de zwarte dame ook veld b4. } 19... Qd6?! { Op dit veld staat de dame niet gelukkig. Ik had 19... Pf8 verwacht, wat de computer ook aangeeft. } 20. Ne5! { Wit maakt gebruik van het feit dat zwart niet op e5 kan slaan, wat na 20... Pxe5? 21. dxe5 een stuk verliest. } 20... Qc7?! { De bedoeling van deze zet was mij niet helemaal duidelijk. Ik vermoedde dat zwart eventueel met Pf6-h5 op veld f4 wilde spelen. Als wit dit veld met g2-g3 onbereikbaar maakt, verzwakt hij de diagonaal h1-a8 en dat kan gevaarlijk worden. Maar een nadeel van de tekstzet is dat er nu een offer op f7 in de stelling komt. Ik berekende 21. Pxf7 Kxf7 22. Dxe6+ Kf8 23. Lg6 Pb8 en ik zag niet hoe wit de aanval zou kunnen doorzetten. Ik vermoedde wel half en half dat dit heel erg goed moest zijn voor wit, maar ja, als je geen concrete varianten ziet is het moeilijk zomaar een paard te offeren. Volgens de computer is het offer correct: na 24. c5 houdt wit een geweldig initiatief. } 21. b4?! { Ook dit is geen slechte zet, maar hij houdt zwart in de partij. } 21... c5? { Dit is een erg slechte zet, waarna het offer op f7 winnend is. } 22. Nb5! { Alvorens op f7 te slaan wordt eerst de zwarte dame naar een slechter veld gedreven. } 22... Qb8 23. Nxf7! { Als zwart het paard slaat, is het achter elkaar uit: 23... Kxf7 24. Dxe6+ Kf8 25. Lg6 Ld5 23. cxd5 Pe5 27. dxe5. } 23... Re8 { De enige zet om nog door te spelen. } 24. Nfd6 { Het maakt niet uit welk paard wit naar d6 speelt. } 24... cxd4 25. Nxc8 { Wit kan ook eerst op b7 slaan: 25. Pxb7 Dxb7 26. Pd6 komt op hetzelfde neer. } 25... Qxc8 26. Nd6 { Wint de kwaliteit. } 26... Qc6 { Zwart vlecht nog een valstrik in de stelling. Als wit de toren op e8 slaat, gaat hij mat op g2. } 27. Nxb7 Qxb7 28. Rxd4 { Wit staat nu materieel voor en heeft ook positioneel alle troeven in handen. Maar: 'niets is moeilijker dan het winnen van een gewonnen partij'! Zwart speelt rustig door. } 28... Qc7 29. Bg6! { Sluit de koning op en brengt een mat op de achterste rij in de stelling. } 29... Re7 30. Qf3 { Dreigt een schaakje op a8 om zo te profiteren van de stelling van Lg6. } 30... Qb8 31. Red1 { Wits stukken staan prima. Zwart kan alleen nog iets doen met zijn e-pion. } 31... e5 32. Rd6 e4 { Een lastige zet voor wit. Het kostte enige bedenktijd om helder te krijgen dat wit de pion kan slaan. Anderzijds is het wellicht niet handig om zwart een open e-lijn te geven want mijn eigen koning heeft geen luchtgaatje en er kan zomaar mat achter de paaltjes dreigen. } 33. Bxe4!? { Veiliger was 33. Dc3, maar de tekstzet verpest niets. } 33... Qc7 34. Bg6?? { Ik had nog 17 minuten op de klok voor deze zet, en daarvan besteedde ik er 10 om tot deze blunder te besluiten. Ik was 34. Ld5+ van plan, en dit is ook de beste zet, maar ik vond kon de verleiding niet weerstaan om de loper terug te spelen naar g6, om de zwarte koning weer op te sluiten. Ik vergat daarbij dat de loperzet ook de e-lijn voor de zwarte toren vrijmaakt. Zwart profiteert onmiddellijk. } 34... Qxd6! { Tot mijn verbijstering slaat zwart de toren op d6. Ik kan niet terugslaan wegens mat achter de paaltjes! Voor de vorm geef ik nog een 'schaak der wrake'. } 35. Qa8+ Nf8 { Maar nu gaf ik toch maar op. Zwart staat inmiddels gewonnen. Jammer van de mooie partijopzet! } *   

Door Ton

Mijn leukste herinnering aan Jan Timman is toch mijn overwinning in een simultaanpartij in Waalwijk, 1980. Timman is net bij mijn bord aan zet (foto). In die tijd had ik nog 1 jaar een bril, zelfs een snor, al houd ik mijn hand ervoor.

Iemand heeft deze foto met een Polaroid camera gemaakt. En ik heb daar nu weer een foto van gemaakt.

De partij is gespeeld op 13 september 1980 in het winkelcentrum De Els in Waalwijk. In die tijd woonde ik nog in Kaatsheuvel en speelde bij SV Waalwijk.

Timman speelde tegen ongeveer 30 spelers. Ik was een van de laatste spelers. De hele top van Waalwijk en een paar jeugdspelers waren van de partij.

   [Event "Simultaan Jan Timman"] [Site "SV Waalwijk"] [Date "13-09-1980"]   [White "Jan Timman"]   [Black "Ton Snoeren"]   [Result "0-1"]   1. c4 Nf6 2. Nc3 d6 3. d4 g6 4. e4 Bg7 5. f3 c6 6. Be3 Nbd7 7. Bd3 O-O 8. Nge2 e5 9. d5 Nc5 10. Bc2 a5 11. dxc6 bxc6 12. Qd2 Be6 13. b3 Qc7 14. Rd1 Rfd8 15. O-O Ne8 16. Kh1 f5 17. exf5 gxf5 18. Bg5 Bf6 19. Bxf6 Nxf6 20. f4 $6 {( beter 20.Lxf5!? )} e4 21. Nd4 Bc8 22. Rde1 d5 23. cxd5 Nxd5 24. Nxd5 Rxd5 25. Qc3 Qg7 26. Rd1 Ba6 27. Rfe1 Rad8 28. Qxa5 Nd3 $1 29. Qxa6 Nxe1 30. Rxe1 Rxd4 31. Qxc6 Rd2 32. g3 Qb2 33. Qe6+ Kh8 34. Qe7 Qc3 $1 35. Rf1 Rg8 36. g4 $2 Rxg4 37. Bxe4 Rxh2+ 38. Kxh2 Qg3+ 39. Kh1 Qh3# 0-1 *   

Door Tom

Voor mijn herinnering aan Jan Timman moet ik ver in mijn geheugen graven. Ik ontmoette hem voor het eerst tijdens een simultaan dat hij gaf. Ik deed er niet aan mee, ofschoon ik indertijd behoorlijk succesvol was in simultaans. Mijn laatste zege dateert alweer van 13 jaar geleden (tegen Giri). Daarom neem ik niet meer deel aan zulke evenementen want deze score wil ik als laatste wapenfeit houden. Toen vond ik het behoorlijk indrukwekkend wat Jan presteerde.

Een jaar of 15 geleden toen Anatoli Karpov nog vrijelijk naar het Westen kon reizen en nog op geen enkele sanctielijst stond, reed ik met hem naar Amsterdam om hem bij Jan Timman in de Van Eeghenstraat af te zetten. Onderweg hadden we het over Jan en terloops liet ik mij ongelukkigerwijze ontvallen, dat Jan wel eens een behoorlijk overschatte speler was. Ik bedoelde te zeggen een onderschatte speler, maar het was te laat. Dat heb ik geweten! Karpov leek als door een adder gebeten. Ik heb mij onmiddellijk geëxcuseerd. Ik weet niet of hij deze blooper aan Jan heeft verteld, ik hoop het althans niet.

Lex Jongsma vertelde eens tijdens een vergadering voor het tijdschrift ‘Matten’, dat Jan een prima nummer kon maken, maar dat hij dat natuurlijk niet kon publiceren. Hij had het uit eerste hand (nou ja hand… ). Jan heeft van zijn ‘kunsten’ veel plezier gehad tijdens zijn bohemien leven toen hij nog als vrijgezel met Hans Böhm door de wereld reisde. De geruchten over zijn prestaties waren hem al vooruit gesneld!

Tijdens een dinertje met Hans Böhm tijdens het toen nog Corus Tournooi geheten, speelden we tijdens het eten een blindpartijtje. Ik hield het redelijk lang vol, 36 zetten, maar de uitkomst was onvermijdelijk. Ik vroeg Hans of hun vriendschap had geleden doordat zijn remiseaanbod aan Jan werd geweigerd. Hans had nog een ½ punt nodig voor zijn derde en definitieve grootmeesterresultaat. De stelling was potremise, maar Hans was behoorlijk ontdaan en verloor de partij alsnog. Even begreep hij het niet, maar al gauw werd hun vriendschap werd hersteld.

Hans schreef zeer medelevend en oprecht over hun verweven levens bij het overlijden van Jan Timman. Hij waardeerde hem als een boezemvriend maar vooral als mens.

Door David

De derde editie van het Paasschaken is gewonnen door Jarich Haitjema. Met 4,5 uit 5 onbetwist de sterkste speler, maar dat ene halve punt moest hij afstaan aan de tegenspeler met wie hij, naar eigen zeggen ook de grootste moeite had, Sven Bruls. “Hij speelt zo snel en getruct, ik moest daardoor zowel enorm blijven opletten als ook zelf snel blijven spelen.” Sven werd ook door de winnaar van vorig jaar, Rick Smit, vooraf al getipt als één van de kanshebbers, ondanks zijn nog vertekend lage rapidrating. Met 4 uit 4 werd hij tweede net voor zijn schaakmaat Mathijs Vogels die vanwege iets minder weerstandspunten met 4 uit 4 derde werd. Er waren overigens nog drie spelers met 4 uit 4, Wilbert Schreurs, Henk van der Wijst en Rick Smit die allen net buiten de prijzen vielen vanwege de lagere weerstandspunten. 

Naast de prijzen voor de drie besten uit het eindklassement, waren er ook ratingprijzen voor Adib Kamali (1500-1799), Robin Pigmans (1200-1499) en Marianne Koolwijk (0-1199). De laatstgenoemde is niet alleen de moeder van Sven, maar was nota bene invaller toen een andere deelnemer niet kwam opdagen. Voor haar de eerste schaakprijs ooit, en die smaakt wellicht naar meer… In ieder geval gingen moeder en zoon met een flink deel van het prijzengeld naar huis, waarin ook dit jaar weer royaal voorzien was door sponsor Van Iersel Luchtman Advocaten.

Uitslag en foto’s op de pagina Eindstand Paasschaken 2026

Een heel andere hoofdrol was er voor elektronische knuffeldieren. Dit verrassende goede doel van het Paasschaken van dit jaar, was ook tot verrassing van het Innovatieteam van zorginstelling Cello een grote wens van de bewoners van De Binckhorst in Rosmalen. “De knuffels, die ook ofwel geluiden maken, lichteffecten hebben of verzwaard zijn zodat ze rustgeven zwaar drukken bij omarming, bleken bij een pilot zeer geliefd bij bewoners. De aanvragen voor deze knuffels bleven binnenstromen”, legt Linda van Es van het innovatieteam uit.

Reden voor Vrienden van Cello om te proberen in deze vraag te voorzien en SV De Kentering te vragen dit jaar deze wens als goede doel te kiezen. 25 nieuwe knuffels kosten zo’n € 1000, en omdat Vrienden van Cello de donaties verdubbelen, was een opbrengst van € 500 bij het Paasschaken voldoende om die wens waar te maken. Dat lukte ruimschoots. Het inschrijfgeld á € 390 en € 158 aan donaties bracht de opbrengst op € 548 !