Door David
Afgelopen weken memoreerden we in enkele artikelen de grote daden van en mooie herinneringen aan Jan Timman. Nu weer eens aandacht voor de enige Nederlandse wereldkampioen die we ooit gehad hebben, Dr. Max Euwe. Hij verwierf zijn wereldtitel in 1935 door in een tweekamp de Rus Aleksandr Aljechin te verslaan. Euwe, geboren in 1901, heeft tot zijn laatste levensjaar in 1981 geschaakt.
De laatste officiële partij speelde hij met zwart tegen René Moonen in 1981. René Moonen, toen 38 jaar is inmiddels ook 83 en speelt nog altijd actief in de 2e klasse KNSB voor Eindhoven 1.
In deze partij tegen Euwe leek Moonen een winnende aanval te hebben. Zie diagram 1. Moonen speelde de schijnbaar winnende zet 36. Txg7, die, afhankelijk van de reactie van zwart, op wel vier manieren mat dreigt. Zou Euwe deze laatste wedstrijd van zijn schaakcarrière verliezen?
Afgelopen maandag stond de stelling op het demonstratiebord met de vraag: Met welke zet wint Euwe deze partij? Veel van de aanwezige clubleden vonden de oplossing, het verbluffende 36. Dxg3+!!
Euwe moet deze zet al enkele zetten eerder gezien hebben, want hij was onbekommerd op pionnenjacht gegaan op de damevleugel (vandaar die meerderheid daar), terwijl Moonen zijn zware stukken in stelling bracht. Euwe had met de voorgaande zet 35… Td2 een valstrik in de stelling had gebracht. Na 36. Txg7 speelde hij dus 36. Dxg3+!!
Er volgde het gedwongen 37. Dxg3 Txg7 (diagram 2), en nu staat zwart gewonnen. Wit gaat mat als hij niet de dame voor de twee torens geeft, en dan beslist het grote pionnenovertal van zwart: 38. Db8+ Tg8 39. Db7 Tdg2+ 40. Kh1 Tg1+ 41. Kh2 T8g2+ en nu moet wit de dame ruilen tegen de twee torens en winnen de pionnen van zwart de partij.
Maandag keken we nog het langst naar de variant waarin zwart niet 38… Tg8 speelt maar Kh7. Wit heeft nu een zet de tijd om ruimte voor de koning te maken met h3-h4. Vanuit diagram 2:
38. Db8+ Kh7? 39. h4 Tdg2+ 40. Kh1 (op Kh3 volgt T7g3+ etc) en nu 40… T2g4! (zie diagram 3). 41. Dh2 helpt niet vanwege Tg1+ etc.